De verguisde erfenis van Pythagoreas

vuer, 6 4 De verguisde erfenis van Pythagoras e wereld - onze wereld - is geen is, kan men eenvoudigweg inzien door een worden als een lange reeks van pogingen van stille wereld. Overal zijn geluiden. We horen het geruis van de zeeön, het breken van degolvenop enkele blik te werpen op de Europese traditie. De hele westerse geschiedenis vanaf de Griekse oudheid tot aan de moderne tijd kan begrepen muziekontologen om de wereld in haar volheid te beluisteren. Het zijn in de wereld werd in eerste instantie begrepen in muzikale termen. Europas kusten. We horen de wind, het geritsel van bladeren of het gefluister van geliefden in de Jardin du Luxembourg waar we zelf ooit ook onze geliefden in het oor fluisterden. We horen het geluid van autos en trams die ons passeren door de smalle straten van onze steden. We horen de boten op de grachten van Amsterdam en we horen de vogels hoog boven de hoofden van de ontdekkingsreizigers die zich in de talloze wegen van het aquatisch labyrint wagen. We horen ze zingen, die vogels, zoals ze ooit ook de po&zie van Provengaalse dichters begeleidden. Maar wij zijn niet langer troubadours die hun ziel naar de komende lente stemmen. Zijn wij misschien niet meer in staat om de eenheid van gratie, liefde, natuur en harmonie, door menig denker onder de noemer harmonie van de wereld gevat, te horen? Een hels kabaal, een oorverdovende ruis, heeft aan het begin van de moderne tijd al schreef over een gevoel van hyperindividualisme dat ons doof heeft gemaakt voor het zingen van de wereld. Dit is het kenmerk van de moderniteit: de wereld als tumulte, om met de woorden van Baudelaire te spreken. Dat dit niet altijd zo geweest 16 FoliaMagazine lustratie Marc Kolle ons bewoners van de Occident menig keer de handen voor de oren doen houden. De twintigste eeuw vormde daarbij eerder het summum dan een uitzondering. Afgekeerd van de wereld, teruggeworpen op onszelf, zijn we dan zoals Pascal, die

Gods paarden meer die het nog waagt om deze overeenstem- Bij actualiteitenrubriek Ben Vandaag zag ik een ouderte stellen. Daarbij was Pythagoras, als eerste ming te onderzoeken. Wat het instrumentarium betreft is het nu vooral de wereld-arithmetiek, die tot alle politieke organen en instituten is doorgedrongen, waar we een heilig geloof aan muziekontoloog, ook diegene die de wetten van lijken te hechten. Maar in dit blinde geloof gaat harmonie probeerde te formuleren: zintuiglijke waarneming werd vanaf dat moment mathemade moderne Europeaan al te gemakkelijk voorbij paar, dat onherkenbaar was gemaakt, omdat de ouders bang waren voor represailles van moslimextremisten. ‚Hun 200n was, volgens hen, geronseld om te gaan vechten tegen de machthebbers in Syrie, Het troebele gezicht van de moeder zei dat de kidnappers overgoten moesten worden met kokend water. Dat had ze niet anoniem moeten doen, maar met het hoofd hier opgericht. Inmiddels is de reportage vanı het net, omdat de familie door de sjacheraars wordt bedreigd. De volgende dag ging ik naar Les chevaux de Dieu. De film speelt zich af in een bidonville - een Frans woord maar Marokkaanse uitvinding. We volgen het radicaliseringsproces van een vriendengroep, waarvan een aantal zich in het centrum van Casablanca opblaast, Bommen om het lijf gewikkeld die andere Vanaf Pythagoras en zeker tot aan Leibniz was harmonie zo niet de belangrijkste dan toch ongetwijfeld een dominante metafoor waarmee de mens zichzelf een plaats in de wereld probeerde tiseerbaar, i.e. meetbaar en dus controleerbaar. En hoewel dit gebeurde vanuit een poging om naar de muziek van de wereld te luisteren, droeg deze poging zijn eigen tegenpool al in Wii ziin niet langer troubadours zich. Het zou tot de intrede van de moderne tijd duren vooraleer er definitief sprake was van een demuzikalizering van de wereld. Vanaf dat moment is er sprake van de destructie van een ervaring die voor ons burgers van het moderne aan de taak die men zich in het Europa van na de Tweede Wereldoorlog gesteld ziet. In die wereld ziet de Europese mens zich geconfronteerd met het volgende probleem: als po&zie na Auschwitz niet meer mogelijk is, dan geldt dit in overtrefiende mate zeker voor muziek. Maar is het niet juist deze noodzaak tot een nieuwe musica universalis, een nieuw übereinstimmen, die meer dan ooit de pogingen tot Europese eenwording stuurt? Een dergelijk lijven uit elkaar moeten scheuren, verlangen vraagt echter niet om een steeds ver- Les chevaunx de Dieu doet pijn, veel piin, Helaas stoelt het verhaal Op de veel gedeelde bedrieglijke redene. ring dat de bron van extrernisme in de cocktail van armoede, misbruik en vernedering gezocht moet worden. Daarmee lijkt het alsof monsterlük gedrag slechts in de krochten van onze maatschappijen Ontstaat, wat impliceert dat de ongelukkigen var deze wereld vele malen meer haat zaaien dan de fortuinlüiken. Als deze wereld ons lets leert is het dat ideologische dood en verdert bedacht, gehnancierd en begeleid worden door hen die macht en kapitaal bezitten. Na de film dacht ik aan het geblurde ouderpaar en der geinstrumentaliseerde Pythagoreaanse arithmetiek, maar om een herwaardering van het En daarmee is voor ons een hele wereld onbeoor. Sterker nog, wat nodig is, is een herwaardering van de hele zintuiglijkheid. Wat nodig is, is een nieuwe Europese aisthesis, waarmee men opnieuw naar de wereld in haar onuitputtelijke differentie kan luisteren. Een dergelijke grijpelijk geworden. Europese esthetiek heeft niet als doel om de Europa voorgoed verloren lijkt te zijn gegaan. verminkte wereld te bezingen, zoals een Pools Daarvoor in de plaats is een andere wereld gekomen, de wereld van getallen en cijfers. Als er vandaag de dag geen onderdeel van het leven verborgen blijft voor de koele blik van de wetenschap, waarmee alles ge&xpliciteerd en gekwantificeerd kan worden, dan is dit in eerste instantie omdat wij erfgenamen van Pythagoras zijn. Maar we zijn dan wel erfgenamen die zijn erfenis verkwanselen. Lange tijd probeerden de Europese denkers in het voetspoor van Pythagoras de wereld te begrijpen als het overeenstemmen van musica universalis, musica humana en musica instrumentalis. Tegenwoordig is er geen denker dichter dat eens in fenomenale bewoordingen heeft neergeschreven. Nee, de taak van Europa is om die verminkte wereld weer zelfte laten zingen. Daarvoor moet de Europeaan eerst en vooral opnieuw leren luisteren naar het concert van de wereld. Op een dag zullen wij dan allen muziekontologen zijn. I Geertjan de Vugt is promovendus aan Princeton University en Tilburg School of Humanities. Met deze tekst won hij de essaywedstrijd ‘Wat is jouw verhaal voor het nieuwe Europa’, georganiseerd door Spui25, NRC Handelsblad en Folia. aan de indoctrinaties uit mijn kindertijd. In mijn jeugd heb ik regelmatig verhalen moeten aanhoren die de eigen identiteit moesten definieren en beschermen. Het waren geen sagen, sprookjes of anekdotes, maar impertinente portretten over wie na dit leven het hellevuur wacht. De ouders uit de EenVandaagreportage namen de teli-handelaars hun ongeluk kwaliik. Maar hebben zij niet als eerste hun kind geronseld? Il Asis Aynan